EĞİTİM
CUMHURİYET ÖNCESİ KIRŞEHİR’DE EĞİTİM
Kırşehir,
tarih boyunca önemli bir eğitim ve kültür merkezi olmuştur.
Selçuklu ve Osmanlı İmparatorluğu döneminde bilimsel bir kurum
olan Cacabey Medresesi Kırşehir’dedir.
Büyük
Selçuklu Sultanı Alparslan, Malazgirt Zaferi ile Anadolu’nun
kapılarını Türklere açmıştır. O tarihlerde Türkmen oymakları boy
boy Kırşehir’e yerleşmiş, Horasan
Erenleri de medreseler açıp ilim ile meşgul olmuşlardır.
1243
Kösedağ yenilgisi ile, Türk tarihinde
yeni bir dönem başladı. Bu dönem Osmanlı’nın güçlenmesine dek
bütün Anadolu’da karışıklıklar ve kavgalarla geçti. Bu dönemde
yönetim, Mogollar’ın atadığı
emirlerle gerçekleştirildi. Kırşehir de emir olarak bulunan
Cacabey tarihe damgasını vurmuştur.
Anadolu’nun orta yaylasında, Kızılırmak’ın kucakladığı topraklarda
Kırşehir kültür tarihimizde önemli bir yere sahip olmuştur.
Özellikle Cacabey Medresesi bu şehrin
ilim ve kültür merkezi olmasına neden olmuştur.
Cacabey’in adını taşıyan medrese onun
ebedileşmesini sağlamıştır. Kırşehir’de bir bilim ocağı kuran
Cacabey, medresesinde astronomi
araştırmaları, dört mezhebin fikriyatı, İslam Hukuku, Hikmet
dersleri gibi müspet ilimler okutuluyordu.
Cacabey medresesinin üzerindeki bugünkü kubbe cami kubbesi
değil bir rasathanedir. İçindeki odalar ise, öğrencilerin
barınmaları için hazırlanmıştır.
Cacabey Medresesi tamamen bir Kırşehir
Üniversitesidir. Bu üniversitede eğitim Türkçe olarak
yapılmıştır. “Dilini unutan milletler diğer milletlerin içinde
erirler.” Cacabey bunu sezen büyük bir
şahsiyettir. Türkçe konuşmayı ve yazmayı savunmuştur. “Anadolu
Türklüğü’nü “ korumuştur. Acem kültürü içinde Türklük eriyip
giderken Cacabey bir kurtarıcı olarak
medresesini kurmuş “Türklüğü” ayakta tutmuştur.
Kırşehir’de ilimle uğraşan, Anadolu’nun Türk kalmasını sağlayan ve
Türk diline hizmet veren Aşık Paşa, Türkçe ile yazmayı şeref
bilmiş ve bu şerefle de sonsuzluğa erişmiştir. 600 yılın
karanlıkları üstünden bir güneş parlaklığı ile yükselen Aşık
Paşa’nın büyüklüğü: Her yerde Türk’ü, Türk dilini sevişi ve onun
için haykırışından kaynaklanır. Dilde, dilekte, bilgide ve bilekte
kimliğine kavuşan Atatürk çocukları, ulusal bir ülkü için, içten
haykıran bu Türk’ü hiçbir zaman unutmayacaktır.
Kırşehir’de yetişmiş ozanlarımız arasında Türkçe yazıp söyleyen ve
Cacabey Medresesinde yetişen Ahmet
Gülşehri’yi de anmak gerekir.
Eğitimin
bir devlet görevi olarak kabul edilmediği bir dönemde, tarikat
yönü de bulunan Ahi Birlikleri’nin amaçlarını gerçekleştirebilmek
için eğitim alanında gelişmiş bir sistemlerinin olduğunu
görüyoruz. Bu teşkilatın ve sistemin kurucusu olan Ahi
Evran Kırşehir’in ününü yaymıştır.
Burada Ahiliğin ne olduğunu anlatmayacağız . Fakat Osmanlı
Devleti’nin kuruluşunda önemli rol oynayan Ahi Birlikleri:
Müslüman-Türk toplumunun ekonomik, sosyal ve kültürel hayatını
düzenleyen başlı başına bir eğitim kurumudur.
Eğitim
ve ilim insanın kendini tanımasına yardım etmiyorsa gereksiz,
kendini tanımıyorsa lüzumsuzdur. Ferde kendini tanıma yolunu
göstermek, iyi insan yetiştirmek, kendini tanıyan, bilen insan
olmak ve her zaman, her yerde çalışan insan olmak fikirlerine
dayanan bu sistemde; insan bir bütün olarak ele alınmış, yalnız
mesleki bilgi değil, dini, ahlaki ve toplumsal bilgiler de
birlikte verilmiştir.
Tüm bu
fikirlerin, eğitim kurumunun kurucusu ve düşünürü Ahi
Evran Kırşehir’de hizmet etmiş
fikirlerini tüm dünyaya duyurmuştur. O Türk kültür ve eğitim
tarihinin ölümsüz bir düşünürü olarak daima yaşayacaktır.
Osmanlı Devleti’nin kuruluşunda büyük rolleri olan Ahi
Birlikleri’nin, büyük şeyhi Edebali’nin
Kırşehirli olduğunu da belirtmeliyiz. Çünkü Ahilerin ünlü bilgini
ve Şeyhi Edebali, Osmanlı Devleti’nin
kurucusu olan Osman Bey’e kızını vermiş ve onun yapacağı işlerde
akıl hocası olmuştur.
Kırşehir’de eğitim-öğretim; Osmanlı’nın son dönemlerinde kadar
medreselerde, tekke ve zaviyelerde sürdürülürken, 19.yüzyılın
sonunda ise sancak merkezi durumunda olan Kırşehir’de 4 medrese, 1
idadi, 1 rüştiye ve 16 iptadiye
okullarında sürdürülmüştür. O dönemde Kırşehir Sancağı’nda bulunan
okulların sayısı 100’e yaklaşmıştır.
CUMHURİYET DÖNEMİNDE KIRŞEHİR’DE EĞİTİM
Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin kuruluşundan bugüne 82
yılı aşkın bir zaman geçmiş ve bu sürede ülkemiz sosyal, kültürel
ve ekonomik alanlarda büyük ilerlemeler sağlamıştır. Özellikle
eğitim alanında alınan yol, diğer alanlardan daha büyüktür.
Kırşehir Milli Eğitimi de öğretim alanında gelecek yüzyılı
hedefleyerek, kendi imkanları ölçüsünde çalışmalarını
sürdürmektedir.
Kurtuluş savaşının başarıya ulaşması ve Cumhuriyetin kurulması ile
Türk milleti yalnızca işgalden kurtulmamış kendini yok etme
tehlikesiyle karşı karşıya bırakan kurum ve anlayış ve değerleri
de “büyük kurtarıcısı ve ulu önder Atatürk’ün rehberliğinde”
ortadan kaldırmış ve çağın gereklerine uygun kurum, kavram ve
değerleri oluşturmaya başlamıştır. Atatürk devrimleri olarak
adlandıracağımız bu yapılanma ile Türkiye genelinde her alanda
olduğu gibi eğitim alanında da gelişme başlamış, ilimiz Kırşehir
de bu gelişmelerden etkilenmiştir.
Her
alanda olduğu gibi, eğitim alanında da bazı problemler olmakla
birlikte Cumhuriyetten günümüze eğitim alanında büyük gelişme
kaydedilmiştir. Cumhuriyetin ilan edildiği yıllarda okur yazarlık
oranı % 4,5 civarındayken bugün % 90’nı geçmiştir. Aynı durumu
ilimizde de gözlemek mümkündür. 2005 kayıtlarına göre ilimizdeki
okur yazarlık oranı %97’i geçmiştir.
İlimizdeki
pansiyonlu ve yatılı öğrencilerin kaldıkları okullarda Valilik
onayı ile yeteri kadar belletici öğretmenler görevlendirilmiştir.
Kurumlara ad
verme işlemlerinin İl Milli Eğitim komisyonunun mütalaasına dayalı
olarak İl Milli Eğitim Müdürünün teklifi ve Valiliğimizin onayı
ile yapılmıştır.
Zorunlu eğitimin
devam ettiği İlköğretim Okullarımızda 222 sayılı kanuna göre
kaydedilmiş zorunlu öğrenim çağındaki öğrencilerin devamının
sağlanması için gerekli çalışmalar yapılmıştır.
Okulöncesi eğitim
kurumları olan anaokulları ile uygulama sınıflarındaki çocukların
bakım ve beslenmeleri için İl ücret tespit komisyonunca alınan
kararlar Valilik onayından sonra uygulanmaya konulmuş ve hizmetler
eksiksiz sunulmuştur .
İlimizde 2916
sayılı kanuna göre Özel Eğitime muhtaç çocukların Rehberlik
Araştırma Merkezince gerekli testler yapıldıktan sonra ilgili
okullara ve sınıflara yerleştirilmesi sağlanmıştır.Bu konuda
öğrenci velileri ile yakın ilişkiler kurulduğu görülmüştür.
İlimiz Milli
Eğitim Müdürlüğünün öncelikle eğitim öğretim ve diğer alanlara
yönelik; yönetmelik, yönerge ve genelgelerle kurulmuş 56 adet
komisyon oluşturulmuştur. Bu komisyonlar kendileri ile ilgili
görevleri yerine getirmişlerdir.
Okullarda yapılan
sosyal ve kültürel etkinlikler resim,elişi sergileri şeklinde okul
salonlarında ve Kültür Müdürlüğü Galerileri salonunda öğrenci
velilerine ve halka sunulmuştur.
Okullarca
hazırlanan müzik ve eğlence programları velilere ve halka yönelik
olarak okul salonlarında ve Kültür Müdürlüğü salonunda
yapılmıştır
Tüm
öğrencilerimiz başarılarına göre takdir ve teşekkürle
ödüllendirilmişlerdir.
İlimizdeki 8.
sınıf öğrencilerinin ortaöğretim kurumlarına yönlendirilmesi ve
ÖSS sınavına giren öğrencilerin yükseköğretim kurumları
tercihlerine okul rehber öğretmenlerince yardım edilmiştir.
Günümüz
dünyasında okur yazarlığın yeterli olmadığı bilinmektedir.
Günümüzde yaş gruplarına göre okullaşma oranı ülkelerin
gelişmişliğinde önemli bir gösterge olarak kabul edilmektedir.
Henüz yeterli düzeyde olmamakla birlikte, Türkiye genelinde olduğu
gibi ilimizde de bu oran sürekli yükselmektedir.
2005-2006 ÖĞRETİM
YILI OKUL-ÖĞRENCİ-ÖĞRETMEN DURUMU
( Resmi-Özel
Okullar İl Geneli )
|
OKUL TÜRÜ |
OKUL
SAYISI |
DERSLİK
SAYISI |
ÖĞRENCİ
SAYILARI |
ÖĞRETMEN
SAYISI |
|
Anaokulu |
6 |
26 |
613 |
29 |
|
Anasınıfı |
89 |
90 |
1.760 |
66 |
|
OKUL ÖNCESİ
EĞİTİM TOPLAMI |
6 |
116 |
2.373 |
95 |
|
Özel Eğitim
Okulları |
2 |
17 |
73 |
18 |
|
YİBO |
1 |
22 |
555 |
24 |
|
İlköğretim
Okulu ( ŞEHİR ) |
57 |
811 |
22.616 |
1.145 |
|
İlköğretim
Okulu ( KÖY ) |
70 |
535 |
7.593 |
400 |
|
İLKÖĞRETİM
OKULU TOPLAMI |
130 |
1.385 |
30.837 |
1.587 |
|
GENEL
LİSELER |
21 |
260 |
7.742 |
458 |
|
MESLEKİ VE
TEKNİK LİSELER |
13 |
158 |
3.507 |
321 |
|
ORTAÖĞRETİM
OKULLARI TOPLAMI |
34 |
418 |
11.249 |
779 |
|
GENEL TOPLAM |
170 |
1.919 |
44.459 |
2.461 |
RESMİ İLKÖĞRETİM OKULLARINDA BİR
DERSLİĞE DÜŞEN ÖĞRENCİ SAYISI (2006-2007)
|
YERLEŞİM
YERİ |
ÖĞRENCİ
SAYISI |
DERSLİK
SAYISI |
ÖĞRENCİ
DERSLİK ORANI % |
|
TÜRKİYE |
ŞEHİR |
7.858.406
|
190.857 |
41
|
|
KÖY |
2.701.174
|
116.654 |
23
|
|
TOPLAM |
10.559.580
|
307.511 |
34
|
|
KIRŞEHİR |
ŞEHİR |
22.705
|
804 |
28 |
|
KÖY |
7.593
|
535 |
14 |
|
TOPLAM |
30.298
|
1.339
|
23 |
ÖĞRETMEN BAŞINA
DÜŞEN ÖĞRENCİ SAYISI (2006-2007)
|
|
KIRŞEHİR |
TÜRKİYE |
|
İlköğretim |
20 |
26 |
|
Ortaöğretim |
14 |
16 |
2003-2006 OKS ÖĞRENCİ SEÇME SINAVI
TÜRKİYE SIRALAMASI
|
YILLAR |
ÖĞRENCİ
SAYISI |
TM SIRA |
MF SIRA |
|
2003 |
2464 |
17 |
17 |
|
2004 |
2461 |
16 |
13 |
|
2005 |
2749 |
11 |
10 |
|
2006 |
2865 |
5 |
6 |
İL GENELİ ÖSYS
BAŞARI DURUMU
|
YILLAR |
SINAVI
GEÇERLİ ADAY SAYISI |
LİSANS |
AÖF |
SINAVSIZ ADAY |
YERLEŞEN ADAY SAYISINA GÖRE SIRASI |
SÖZEL
PUAN TÜRÜNE GÖRE SIRASI |
SAYISAL
PUAN
TÜRÜNE GÖRE SIRASI |
EŞİT
AGIRLIK PUAN TÜRÜNE GÖRE SIRASI |
|
2003 |
7594 |
258 |
30 |
206 |
41 |
1 |
28 |
3 |
|
2004 |
8548 |
292 |
34 |
241 |
38 |
1 |
16 |
6 |
|
2005 |
7980 |
282 |
43 |
228 |
28 |
1 |
9 |
1 |
|
2006
|
7125
|
204 |
38 |
272 |
56 |
2 |
24 |
7 |
KIRŞEHİR
İLİ 2004-2005 , 2005-2006 ve 2006-2007 ÖĞRETİM YILLARINDA
OKULÖNCESİ, İLKÖĞRETİM, GENEL OKULLAŞMA ORANLARI
|
YILLAR |
OKUL
ÖNCESİ EĞİTİM |
İLÖĞRETİM |
ORTAÖĞRETİM |
GENEL |
|
Çağ
Nüfusu |
Öğrenci
Sayısı |
Okullaşma
Oranı |
Çağ
Nüfusu |
Öğrenci
Sayısı |
Okullaşma
Oranı |
Çağ
Nüfusu |
Öğrenci
Sayısı |
Okullaşma
Oranı |
Çağ
Nüfusu |
Öğrenci
Sayısı |
Okullaşma
Oranı |
|
2004
-2005 |
7.714 |
1.644 |
%21,31 |
33.590 |
31.643 |
%94,20 |
16.257 |
10.610 |
%65,26 |
57.561 |
43.897 |
%76,26 |
|
2005
-2006 |
7.172 |
2.062 |
%28,75 |
31.407 |
31.285 |
%99,61 |
15.906 |
11.128 |
%69,96 |
54.485 |
44.475 |
%81,63 |
|
2006 -2007 |
6.612 |
2.373 |
%35,89 |
29.149 |
30.837 |
%105,79 |
15.539 |
11.249 |
%72,39 |
51.300 |
44.459 |
%86,66 |
ÜNİVERSİTE
İlimizde Gazi Üniversitesine bağlı
FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ ,EĞİTİM FAKÜLTESİ, KIRŞEHİR MESLEK
YÜKSEKOKULU ,MUCUR MESLEK YÜKSEKOKULU,KAMAN MESLEK YÜKSEKOKULU
ÇİÇEKDAĞI MESLEK YÜKSEKOKULU ,
KIRŞEHİR SAĞLIK Y.O. ve KIRŞEHİR BEDEN EĞİTİMİ VE SPOR Y.O olmak
üzere 2 fakülte, 4 meslek yüksekokulu ve 2 yüksekokulda 200
öğretim elemanı
ve 8.000 civarında öğrenci ile
eğitimine devam etmektedir.
AHİ ÜNİVERSİTESİNİN
KURULMASINA İLİŞKİN 5467 SAYILI KANUN 17.03.2006 TARİH VE 26111
SAYILI RESMİ GAZETE’DE YAYIMLANARAK YÜRÜRLÜLÜĞE GİRMİŞTİR.